*स्वातंत्र्यसैनिक कै. रेवजीभाई : आदिवासींचा लढवय्या. जव्हार कै. रेवजीभाई यांचा जन्म २६ एप्रिल १९१० रोजी खरवंद (जव्हार संस्थान) या आदिवासी बहुल गावात झाला. साधारण ग्रामीण पार्श्वभूमीवर वाढलेले रेवजीभाई लहानपणापासूनच समाजकार्याची प्रेरणा घेत होते. महात्मा गांधींच्या आवाहनाने प्रभावित होऊन त्यांनी तरुण वयातच स्वातंत्र्याच्या लढ्यात उडी घेतली.स्वातंत्र्य चळवळीत योगदान१९३२ साली पुण्यात भूमिगत राहून त्यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध क्रांतिकारक काम सुरू केले. शनिवार वाड्यावर फडकणारा इंग्रजांचा युनियन जॅक खाली उतरवून तिथे तिरंगा फडकवण्याचे साहसी कार्य त्यांनी केले. या निर्भीड कृतीमुळे त्यांना सहा महिन्यांची सक्त मजुरीची शिक्षा झाली. पण तुरुंगवासाने त्यांचा उत्साह कमी न होता, उलट राष्ट्रसेवेची तळमळ अधिकच दृढ झाली.जव्हार संस्थानातील वेठबिगारीची प्रथा संपुष्टात आणण्यासाठी रेवजीभाईंनी सातत्याने आंदोलन केले. तसेच जव्हार संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलिनीकरण व्हावे, यासाठी त्यांनी नेतृत्व करत जनतेला संघटित केले. पुढे गोवा, दिव-दमनच्या मुक्तीसाठी झालेल्या स्वातंत्र्य संग्रामातही त्यांनी सक्रिय भाग घेतला.सामाजिक व सहकारी क्षेत्रातील कामस्वातंत्र्यानंतरही रेवजीभाईंचा लढा संपला नाही. त्यांनी समाजाच्या उन्नतीसाठी अनेक कामे केली.जिल्हा सहकारी मार्केटिंग फेडरेशन, जिल्हा सहकारी बोर्ड, जिल्हा सहकारी देखरेख संघ, जव्हार तालुका खरेदी-विक्री संघ अशा विविध सहकारी संस्थांमध्ये त्यांनी महत्वाची पदे भूषविली.देहेरे विभाग आदिवासी जंगल कामगार सोसायटीची स्थापना करून आदिवासींना रोजगाराचा नवा मार्ग दाखवला.सर्वोदय, ग्रामदान आणि भुदान चळवळीतही ते अग्रेसर राहिले.आदिवासी हक्कांसाठी लढारेवजीभाईंच्या आयुष्याचा मोठा भाग आदिवासी समाजासाठीच्या संघर्षात गेला. आदिवासींना फॉरेस्ट प्लॉट मिळावेत म्हणून त्यांनी तीव्र आंदोलन केले आणि त्यासाठी तुरुंगवासही भोगला. १९७२ च्या दुष्काळी परिस्थितीत बेरोजगार आदिवासींचे मोर्चे काढून रोजगाराच्या योजना मिळवून दिल्या.ठाणे जिल्ह्याचे विभाजन करून आदिवासी बहुल जव्हार जिल्हा व्हावा यासाठी झालेल्या सर्वपक्षीय उपोषणात त्यांनी पुढाकार घेतला.पुरस्कार व सन्मानकेंद्र शासनाने त्यांच्या स्वातंत्र्य संग्रामातील कार्यासाठी सन्मानपत्र व ताम्रपत्र देऊन गौरव केला.महाराष्ट्र शासनाने १९८६ साली त्यांना ‘आदिवासी सेवक पुरस्कार’ प्रदान केला.महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती मंडळाने त्यांच्या जीवनकार्याचा परिचय इ. ११ वीच्या इतिहासाच्या अभ्यासक्रमात समाविष्ट केला.कोकणा समाजासाठी योगदानकोकणा समाजाचे संघटन मजबूत करण्यासाठी रेवजीभाईंचे मार्गदर्शन महत्त्वपूर्ण ठरले. त्यांच्या उपस्थितीत सन १९९६ मध्ये कावळे मठ येथे कोकणा समाजाचे महासंमेलन भव्यदिव्य स्वरूपात पार पडले.अखेरचा प्रवासरेवजीभाई हे केवळ स्वातंत्र्यसैनिक नव्हते, तर ते समाजासाठी लढणारे खरे आदिवासी योद्धे होते. रविवार, दि. १२ सप्टेंबर १९९९ रोजी वृध्दापकाळाने त्यांचे निधन झाले. पण त्यांचे कार्य आजही आदिवासी समाजाच्या हृदयात प्रेरणेचा दीप प्रज्वलित करते.
Total Users : 10828